Sürekli Emin Olma İhtiyacı Nedir? Kontrol Arayışı, Kaygı ve OKB

  • Ana Sayfa
  • Makaleler
  • Sürekli Emin Olma İhtiyacı Nedir? Kontrol Arayışı, Kaygı ve OKB
Sürekli Emin Olma İhtiyacı Nedir? Kontrol Arayışı, Kaygı ve OKB
Bazı insanlar için belirsizlik oldukça zorlayıcı olabilir. Bir karar verdikten sonra bile zihin rahatlamaz ve sürekli aynı sorular dönmeye devam eder:
“Ya yanlış yaptıysam?”
“Ya emin değilsem?”
“Ya gözden kaçırdığım bir şey varsa?”
Bu durum zamanla kişinin:
  • sürekli düşünmesine,
  • kontrol etmesine,
  • araştırmasına,
  • başkalarından güvence istemesine
neden olabilir. Psikolojide bu durum çoğu zaman sürekli emin olma ihtiyacı olarak tanımlanır ve özellikle kaygı bozukluğu (anksiyete) ile OKB (Obsesif Kompulsif Bozukluk) süreçlerinde sık görülür.
Google’da insanlar sık sık şu aramaları yapmaktadır:
  • “Sürekli emin olma ihtiyacı”
  • “Sürekli kontrol etme isteği”
  • “Ya yanlış yaptıysam korkusu”
  • “Emin olmadan rahatlayamıyorum”
  • “Kontrol ihtiyacı neden olur?”
  • “OKB sürekli emin olma”
Bu yazıda sürekli emin olma ihtiyacının ne olduğunu, neden oluştuğunu, kaygı ve OKB ile ilişkisini ve terapi sürecinde nasıl çalışıldığını detaylı şekilde inceleyeceğiz.
 
Sürekli Emin Olma İhtiyacı Nedir?
Sürekli emin olma ihtiyacı, kişinin belirsizlik karşısında yoğun kaygı yaşaması ve rahatlamak için sürekli kesinlik aramasıdır.
Kişi:
  • kararlarını tekrar tekrar gözden geçirebilir,
  • sürekli kontrol edebilir,
  • başkalarından onay isteyebilir,
  • zihinsel analiz yapabilir.
Kısa süreli rahatlama sağlasa da bu davranışlar uzun vadede kaygıyı sürdürebilir.
 
Sürekli Emin Olma İhtiyacı Hangi Alanlarda Görülür?
Sağlık Kaygısı
  • “Doktor bir şeyi kaçırmış olabilir mi?”
  • “Ya ciddi hastalığım varsa?”
İlişkiler
  • “Partnerimi gerçekten seviyor muyum?”
  • “Ya yanlış ilişkideysem?”
Günlük Hayat
  • Kapıyı tekrar tekrar kontrol etmek
  • Ocağı kapatıp kapatmadığını düşünmek
  • Mesajı yanlış yazıp yazmadığını kontrol etmek
Dini ve Ahlaki Konular
  • “Ya günah işlediysem?”
  • “Ya yanlış ibadet ettiysem?”
 
Sürekli Emin Olma İhtiyacı ve OKB
Bu durum özellikle OKB yaşayan kişilerde çok yaygındır.
Kişi:
  • zihnindeki düşüncelerden emin olmaya çalışır,
  • kompulsif davranışlar yapar,
  • sürekli kontrol ederek kaygısını azaltmaya çalışır.
Ancak kontrol ettikçe zihin şunu öğrenir:
“Demek ki gerçekten tehlikeli bir durum var.”
Bu nedenle obsesif düşünceler daha sık gelmeye başlayabilir.
 
Kontrol Etmek Neden Kaygıyı Azaltmaz?
Kontrol davranışı kısa süreli rahatlatıcı olabilir. Ancak uzun vadede:
  • beynin alarm sistemini güçlendirebilir,
  • belirsizliği daha korkutucu hale getirebilir,
  • kişinin kendine güvenini azaltabilir.
Örneğin:
Bir kişi kapıyı tekrar tekrar kontrol ettiğinde kısa süre rahatlayabilir. Ancak beyin zamanla:
“Kontrol etmezsem kötü bir şey olabilir.”
şeklinde öğrenebilir.
Sürekli Emin Olma İhtiyacı ve Kaygı Döngüsü
1. Belirsizlik Oluşur
2. Kaygı Yükselir
3. Kişi Kontrol Etmeye Başlar
4. Geçici Rahatlama Olur
5. Beyin Kontrolü Öğrenir
6. Yeni Şüpheler Oluşur
 
Bu döngü zamanla kişinin zihinsel olarak yorulmasına neden olabilir.
 
Sürekli Güvence Aramak
Bazı kişiler sürekli:
  • arkadaşlarına,
  • partnerine,
  • ailesine
aynı soruları sorabilir:
  • “Sence sorun var mı?”
  • “Doğru yaptım değil mi?”
  • “Bana bir şey olmaz değil mi?”
Bu davranış kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygıyı sürdürebilir.
 
Belirsizlik Neden Bu Kadar Zor Gelir?
Kaygılı zihin çoğu zaman şunu ister:
“Her şeyden %100 emin olayım.”
Ancak hayat tamamen kesinlik üzerine kurulamaz. Sürekli kesinlik aramak zihni daha da yorabilir.
 
Terapide Sürekli Emin Olma İhtiyacı Nasıl Çalışılır?
 
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
 
BDT’de:
  • kontrol davranışları,
  • felaket senaryoları,
  • güvence arama alışkanlıkları
çalışılır.
Kişi şunu öğrenir:
“Belirsizlik tehlike değildir.”
 
Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP)
 
ERP’de kişi:
  • kontrol etmeden beklemeyi,
  • güvence aramamayı,
  • belirsizlikle kalabilmeyi öğrenir.
Bu süreç kaygı döngüsünü azaltabilir.
 
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)
 
ACT yaklaşımı:
  • zihni tamamen kontrol etmeye çalışmak yerine,
  • düşüncelerle daha esnek ilişki kurmayı öğretir.
Amaç:
“Tam emin olmadan da yaşayabilmek.”
İstanbul’da Sürekli Emin Olma İhtiyacı İçin Psikolog ve Terapi Desteği
 
İstanbul’da özellikle Kadıköy, Suadiye ve Bağdat Caddesi çevresinde yaşayan birçok kişi:
  • kontrol ihtiyacı,
  • sürekli düşünme,
  • obsesif şüpheler,
  • yoğun kaygı
nedeniyle psikolog desteği aramaktadır.
Bir psikolog, kişinin:
  • kaygı döngüsünü anlamasına,
  • kontrol davranışlarını fark etmesine,
  • belirsizlikle daha sağlıklı ilişki kurmasına yardımcı olabilir.
Doğru terapi süreciyle kişi:
  • zihinsel yükünü azaltabilir,
  • sürekli emin olma ihtiyacını yönetebilir,
  • kaygının hayatını kontrol etmesini azaltabilir.
 
 
Sürekli emin olma ihtiyacı çoğu zaman kaygıyı azaltmaya çalışırken kaygıyı büyüten bir döngüye dönüşebilir. Sürekli kontrol etmek kısa süreli rahatlatıcı görünse de uzun vadede zihni daha hassas hale getirebilir.
Doğru psikolog desteği ve terapi süreciyle:
  • kontrol ihtiyacı fark edilebilir,
  • belirsizlikle daha sağlıklı ilişki kurulabilir,
  • kaygı yönetilebilir hale gelebilir.

Hayatta her şeyden tamamen emin olmak mümkün değildir. Bazen gerçek rahatlama, kesinlik aramayı bırakabilmekle başlar. 

İlginizi Çekebilecek Diğer Bloglar