Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak

Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Neden Olur? Sağlık Anksiyetesi (Cyberchondria) ve Kaygı Döngüsü
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırıyor Musunuz?
Başınız hafif ağrıdığında, boğazınızda bir şey hissettiğinizde veya vücudunuzda küçük bir değişiklik fark ettiğinizde kendinizi hemen Google´da belirtilerinizi araştırırken buluyor musunuz?
Belki de arama kutusuna şu cümlelerden birini yazıyorsunuz:
  • Baş ağrısı neden olur?
  • Kalp çarpıntısı neden olur?
  • Boğazımda bir şey varmış gibi hissediyorum.
  • Mide bulantısı kanser belirtisi mi?
  • Kolumdaki uyuşma neden oluyor?
  • Sürekli yorgunluk hangi hastalığın belirtisi?
  • Belirtilerimi Google´da araştırıyorum.
İlk birkaç dakika kendinizi daha iyi hissedebilirsiniz.
Ancak birkaç dakika sonra farklı internet siteleri, forumlar ve hastalık listeleri arasında gezinirken aklınızda yeni sorular oluşmaya başlayabilir.
"Ya bende de bu hastalık varsa?"
"Ya doktor bunu gözden kaçırdıysa?"
"Ya belirtiler yeni başlıyorsa?"
Bu noktada rahatlamak için başladığınız araştırma, sizi daha fazla kaygılandıran bir döngünün içine çekebilir.
Bu durum psikoloji alanında Cyberchondria (Siberkondri) olarak adlandırılır ve çoğu zaman sağlık anksiyetesi ile ilişkilidir.
Bu yazıda sürekli Google´dan hastalık araştırmanın nedenlerini, sağlık anksiyetesiyle ilişkisini, bu davranışın kaygıyı neden artırdığını ve terapi sürecinde nasıl ele alındığını ayrıntılı şekilde inceleyeceğiz.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Nedir?
İnternetten sağlık bilgisi edinmek tek başına sorun değildir.
Hemen herkes zaman zaman yaşadığı belirtiler hakkında bilgi almak isteyebilir.
Ancak bazı kişiler için bu davranış zamanla kontrol edilmesi zor bir alışkanlığa dönüşebilir.
Kişi en küçük bedensel değişikliği fark ettiğinde kendisini otomatik olarak Google´da araştırma yaparken bulabilir.
Örneğin;
Boğazında hafif bir kuruluk hisseder.
Hemen Google´a girer.
Boğazımda bir şey varmış gibi hissediyorum.
Daha sonra;
Boğaz kanseri
Lenf kanseri
Reflü
Tümör
gibi başlıklarla karşılaşabilir.
Bu noktadan sonra araştırma durmaz.
Tam tersine yeni araştırmalar başlar.
  • Boğaz kanseri belirtileri
  • Erken belirtiler
  • Kanserde boğaz ağrısı olur mu?
  • Boğaz kanseri fotoğrafları
Araştırma ilerledikçe kaygı da büyür.
 
Cyberchondria (Siberkondri) Nedir?
Cyberchondria, kişinin sağlık kaygısını azaltmak amacıyla internet üzerinden sürekli hastalık araştırması yapmasıdır.
Türkçede buna tam karşılık olarak "internetten sürekli hastalık araştırma davranışı" denilebilir.
Aslında kişi bunu kendisini rahatlatmak için yapmaktadır.
Ancak paradoksal olarak bu davranış çoğu zaman kaygıyı azaltmaz.
Tam tersine artırır.
Bu nedenle Cyberchondria, sağlık anksiyetesini sürdüren önemli davranışlardan biri olarak kabul edilir.
 
Sürekli Hastalık Araştırmak Neden Rahatlatmıyor?
Birçok kişi şunu söyler:
"Google´a rahatlamak için giriyorum ama daha kötü çıkıyorum."
Bunun nedeni Google´ın çalışma biçimidir.
Google size tanı koymaz.
Google yalnızca milyonlarca internet sayfasını listeler.
Bu sayfaların bazıları bilimsel olabilir.
Bazıları forum olabilir.
Bazıları kişisel deneyimler olabilir.
Bazıları ise oldukça yanıltıcı bilgiler içerebilir.
Örneğin siz yalnızca:
"Hafif baş ağrısı"
araması yaptığınızda Google size şu ihtimalleri gösterebilir:
  • Susuz kalma
  • Migren
  • Sinüzit
  • Beyin tümörü
İnsan beyni ise çoğu zaman en tehlikeli ihtimali seçmeye eğilimlidir.
Özellikle sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler için bu durum oldukça zorlayıcı olabilir.
 
Sağlık Anksiyetesi Olan Kişiler Neden Sürekli Google´a Bakar?
Çünkü Google onlar için bir güvence arama aracına dönüşür.
Şöyle düşünürler:
"Bir kez daha araştırırsam rahatlayacağım."
Ancak araştırma başladığında süreç farklı ilerler.
Araştırma →
Yeni bilgi →
Yeni hastalık →
Yeni korku →
Yeni araştırma
şeklinde devam eder.
Bu döngü bazen saatler sürebilir.
Bazı kişiler günde onlarca kez belirtilerini Google´da araştırabilir.
 
Sürekli Hastalık Araştırmak Beyni Nasıl Etkiler?
Beynimiz tehditleri fark etmek üzere gelişmiştir.
Bir belirti gördüğümüzde;
"Bunda tehlike olabilir."
diye düşünür.
Google araştırması sırasında onlarca ciddi hastalık ismi görmek beynin alarm sistemini daha fazla çalıştırabilir.
Böylece kişi bedenini daha dikkatli dinlemeye başlar.
Normalde fark etmeyeceği küçük belirtiler bile artık dikkatini çekebilir.
Bu da yeni araştırmaları başlatır.
İşte sağlık anksiyetesinin önemli döngülerinden biri budur.
 
Google´da Hastalık Araştırmak Neden Bağımlılık Gibi Hissedilebilir?
İlk araştırmadan sonra kişi kısa süreli rahatlar.
Bu rahatlama beynin ödül sistemini çalıştırabilir.
Ancak rahatlama uzun sürmez.
Yeni bir belirti fark edildiğinde kişi tekrar Google´a girer.
Bu nedenle davranış zamanla alışkanlığa dönüşebilir.
Kişi araştırma yapmadan rahatlayamadığını hissedebilir.
 
Sağlık Anksiyetesinde Google Araştırma Döngüsü
Süreç çoğu zaman şu şekilde ilerler:
  1. Bedensel belirti ortaya çıkar.
  2. Google araştırması yapılır.
  3. Ciddi hastalıklarla karşılaşılır.
  4. Kaygı yükselir.
  5. Vücut daha dikkatli dinlenir.
  6. Yeni belirtiler fark edilir.
  7. Yeniden Google araştırması yapılır.
Bu döngü devam ettikçe sağlık anksiyetesi güçlenebilir.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Neden Kaygıyı Artırır?
İnternetten sağlık belirtilerini araştıran birçok kişi benzer bir deneyim yaşar.
Araştırmaya başlamadan önce kaygısı 10 üzerinden 5 seviyesindedir.
Google´da belirtilerini araştırdıktan sonra kısa süreli bir rahatlama hisseder.
Ancak birkaç dakika sonra okuduğu farklı hastalıklar nedeniyle kaygısı 10 üzerinden 8 veya 9 seviyesine çıkabilir.
Peki bu neden olur?
Çünkü Google´ın amacı kişiyi rahatlatmak değildir.
Google, en çok aranan ve en çok tıklanan içerikleri listeler.
Bu içerikler arasında ciddi hastalıklar da yer alabilir.
Örneğin yalnızca "baş ağrısı" yazan bir kişi;
  • Migren
  • Sinüzit
  • Beyin kanaması
  • Beyin tümörü
gibi çok farklı sonuçlarla karşılaşabilir.
Bu durum özellikle sağlık anksiyetesi yaşayan kişilerde felaket senaryolarını tetikleyebilir.
 
Sağlık Anksiyetesinde Güvence Arama Davranışı
Sürekli Google´dan hastalık araştırmak aslında çoğu zaman bir güvence arama davranışıdır.
Kişi araştırma yaparken amacı hastalık bulmak değildir.
Amacı rahatlamaktır.
Zihnindeki düşünce çoğu zaman şöyledir:
"Bir kez daha araştırayım, içim rahatlasın."
Ancak araştırma tamamlandığında yeni sorular ortaya çıkar.
  • Ya belirtiler yeni başladıysa?
  • Ya hastalık henüz erken evredeyse?
  • Ya internette yazmayan bir durum varsa?
  • Ya doktor bunu fark etmediyse?
Bu nedenle güvence arama davranışı kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede sağlık kaygısını besleyebilir.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak ve Beden Tarama Davranışı
Google araştırmaları çoğu zaman beden tarama davranışını da artırır.
Araştırma yaptıktan sonra kişi bedenini daha dikkatli izlemeye başlayabilir.
Örneğin:
  • Kalp atışlarını dinler.
  • Nabzını kontrol eder.
  • Boğazını hisseder.
  • Lenf bezlerini yoklar.
  • Cildindeki benleri inceler.
  • Karnındaki hareketleri takip eder.
Normal şartlarda fark edilmeyecek birçok bedensel his, dikkat odağı hâline gelir.
Dikkat arttıkça belirtiler daha belirgin hissedilebilir.
Bu durum yeni Google araştırmalarına zemin hazırlar.
 
Sürekli Hastalık Araştıran Kişilerin En Sık Yaptığı Hatalar
1. Aynı Belirtiyi Defalarca Araştırmak
Birçok kişi aynı belirtiyi farklı kelimelerle tekrar tekrar aratır.
Örneğin:
  • Baş ağrısı neden olur?
  • Baş ağrısı kanser belirtisi mi?
  • Baş ağrısı beyin tümörü olur mu?
  • Sürekli baş ağrısı tehlikeli mi?
Kişi her yeni aramada kesin bir cevap bulacağını düşünür.
Oysa çoğu zaman yalnızca kaygısını artıran yeni bilgilerle karşılaşır.
 
2. Forumları Okumak
Forumlarda yazılan deneyimler kişisel yaşantılardır.
Bir kişinin yaşadığı süreç başka bir kişi için geçerli olmayabilir.
Ancak sağlık kaygısı yaşayan kişiler olumsuz örneklere daha fazla odaklanabilir.
Bu da "Ya benim başıma da gelirse?" düşüncesini güçlendirebilir.
 
3. Sürekli Doktor Değiştirmek
Araştırmalar sonucunda kişi mevcut doktorunun bir şeyi kaçırdığına inanabilir.
Bu nedenle farklı doktorlara gitmeye başlayabilir.
Yeni doktor yeni tetkik önerir.
Tetkikler normal çıkar.
Kişi kısa süre rahatlar.
Ardından yeni bir belirti fark eder ve döngü yeniden başlar.
 
4. İnternette Fotoğraf Karşılaştırmak
Bazı kişiler benlerini, cilt değişikliklerini veya boğazlarını internette gördükleri fotoğraflarla karşılaştırırlar.
Bu karşılaştırmalar çoğu zaman kaygıyı azaltmak yerine artırır.
 
"Ya Kansersem?" Düşüncesi Neden Bu Kadar Güçlüdür?
Sağlık anksiyetesi yaşayan birçok kişinin ortak düşüncelerinden biri:
"Ya kansersem?"
sorusudur.
Bu düşünce çoğu zaman belirtiyle orantılı değildir.
Örneğin küçük bir lenf bezi, hafif mide ağrısı veya kısa süreli baş dönmesi bile ciddi hastalık korkusunu tetikleyebilir.
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kişinin belirtileri değil, belirtilere yüklediği anlamdır.
Kaygı arttıkça zihin en kötü senaryoya odaklanma eğiliminde olabilir.
 
Google Araştırmaları Neden Hiçbir Zaman Yetmez?
Sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler çoğu zaman kesinlik ararlar.
Şöyle düşünürler:
"Google´da öyle bir bilgi bulacağım ki tamamen rahatlayacağım."
Ancak internette böyle bir bilgi yoktur.
Çünkü sağlık alanında yüzde yüz kesinlik sağlayan tek bir internet sayfası bulunmaz.
Her araştırma yeni ihtimaller doğurabilir.
Bu nedenle kişi tekrar araştırma yapma ihtiyacı hissedebilir.
 
Sürekli Hastalık Araştırmak Beyni Nasıl Eğitir?
Beyin tekrar eden davranışları öğrenir.
Her belirti sonrası Google´a girmek şu mesajı verir:
"Belirti gördüğünde araştırma yapmalısın."
Bir süre sonra bu davranış otomatikleşebilir.
Kişi daha belirtiyi fark ettiği anda telefonuna uzanabilir.
Bu nedenle terapi sürecinde yalnızca düşünceler değil, bu davranış alışkanlığı da ele alınır.
 
Sağlık Anksiyetesinde Kısır Döngü
Sağlık anksiyetesi yaşayan kişilerde döngü genellikle şu şekilde ilerler:
  1. Bedensel belirti fark edilir.
  2. Belirti tehlikeli olarak yorumlanır.
  3. Google´dan hastalık araştırılır.
  4. Kaygı yükselir.
  5. Beden daha dikkatli dinlenir.
  6. Yeni belirtiler fark edilir.
  7. Google´da yeniden araştırma yapılır.
Bu döngü devam ettikçe kişi kendisini daha fazla kaygılı hissedebilir.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Depresyona da Neden Olabilir mi?
Uzun süre devam eden sağlık kaygısı kişinin yaşam kalitesini etkileyebilir.
Kişi:
  • Sürekli endişe duyabilir.
  • Günlük işlerine odaklanmakta zorlanabilir.
  • Sosyal yaşamdan uzaklaşabilir.
  • Sürekli hastalık düşünceleriyle meşgul olabilir.
Bu nedenle yalnızca kaygı değil, tükenmişlik ve umutsuzluk duyguları da gelişebilir.
Bu durumda profesyonel destek almak önemlidir.
 
Google Yerine Ne Yapılabilir?
Belirti fark edildiğinde otomatik olarak Google´a yönelmek yerine şu sorular düşünülebilir:
  • Bu belirtiyi daha önce de yaşadım mı?
  • Şu an kaygı düzeyim yüksek olabilir mi?
  • Bu araştırma beni gerçekten rahatlatacak mı, yoksa yeni kaygılar mı oluşturacak?
  • Araştırma yapmadan bir süre bekleyebilir miyim?
Bu sorular, güvence arama döngüsünü fark etmeye yardımcı olabilir ve sağlık anksiyetesiyle baş etme sürecinde önemli bir adım olabilir.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Nasıl Bırakılır?
Sürekli Google´dan hastalık araştırmak çoğu zaman yalnızca bir alışkanlık değildir. Bu davranış, kaygıyı azaltmaya yönelik bir baş etme yöntemi hâline gelmiş olabilir.
Bu nedenle araştırmayı tamamen yasaklamak çoğu zaman işe yaramaz.
Çünkü kişi araştırmayı bıraktığında bu kez kaygısı yükselebilir.
Önemli olan, bu davranışı sürdüren döngüyü anlamaktır.
Terapi sürecinde amaç, Google´ı tamamen hayatınızdan çıkarmak değil; Google´ı kaygıyı yönetme aracı olarak kullanma ihtiyacını azaltmaktır.
 
Terapide Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmak Nasıl Çalışılır?
Psikolog desteğiyle yürütülen terapi sürecinde yalnızca internetten hastalık araştırma davranışı değil, bu davranışı sürdüren düşünce ve alışkanlıklar da ele alınır.
Örneğin şu sorular üzerinde çalışılabilir:
  • Google´a girmeden hemen önce aklımdan hangi düşünce geçiyor?
  • Araştırma yaptıktan sonra gerçekten rahatlıyor muyum?
  • Bu rahatlama ne kadar sürüyor?
  • Google´a bakmadan kaygıyla kalabilir miyim?
  • Araştırma yapmak bana uzun vadede ne kazandırıyor, ne kaybettiriyor?
Bu sorular kişinin kendi döngüsünü fark etmesine yardımcı olabilir.
 
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) Bu Süreçte Nasıl Yardımcı Olabilir?
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), sağlık anksiyetesi ve kaygı bozukluğu alanında etkisi üzerine en çok araştırma yapılmış terapi yaklaşımlarından biridir.
BDT´de kişinin yalnızca bedensel belirtileri değil, bu belirtilere yüklediği anlamlar da değerlendirilir.
Örneğin:
Belirti: Kalp çarpıntısı.
Otomatik düşünce: "Kalp krizi geçiriyorum."
Davranış: Google´da araştırma yapmak.
Kısa vadeli sonuç: Geçici rahatlama.
Uzun vadeli sonuç: Kaygının devam etmesi.
Bu döngü fark edildiğinde kişi farklı baş etme yolları geliştirmeyi öğrenebilir.
 
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) Yaklaşımı
Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT), kaygıyla mücadele etmek yerine onunla farklı bir ilişki kurmayı hedefler.
Sağlık anksiyetesi yaşayan birçok kişi şu düşünceyle hareket eder:
"Kaygım tamamen geçmeden rahat yaşayamam."
ACT yaklaşımı ise farklı bir soru sorar:
"Kaygın tamamen geçmese bile senin için önemli olan hayatı yaşamaya devam etmek mümkün olabilir mi?"
Bu bakış açısı, Google´dan sürekli hastalık araştırma davranışının zamanla azalmasına katkı sağlayabilir.
 
Belirsizliğe Tahammül Etmek Neden Önemlidir?
Sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler genellikle kesinlik ararlar.
Örneğin:
  • Kesin hasta değilim.
  • Kesin kanser değil.
  • Kesin kalbimde sorun yok.
Ancak sağlık alanında her zaman yüzde yüz kesinlik elde etmek mümkün değildir.
Google araştırmaları da bu kesinliği sağlamaz.
Aksine yeni soru işaretleri oluşturabilir.
Bu nedenle terapi sürecinde belirsizliğe tahammül edebilmek önemli bir beceri olarak ele alınır.
 
Sürekli Google´dan Hastalık Araştırmayı Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?
Herkes için tek bir çözüm olmasa da şu adımlar faydalı olabilir:
Araştırma Dürtüsünü Fark Edin
Telefonu elinize almadan önce kısa bir durun.
Kendinize şu soruyu sorun:
"Şu an gerçekten bilgiye mi ihtiyacım var, yoksa rahatlamaya mı çalışıyorum?"
 
Araştırmayı Ertelemeyi Deneyin
Kendinize 15 dakika süre tanıyın.
Bu sürenin sonunda hâlâ araştırma ihtiyacı hissediyorsanız tekrar değerlendirin.
Birçok kişi dürtünün zamanla azaldığını fark eder.
 
Güvenilir Bilgi Kaynaklarını Tercih Edin
Sağlık konusunda rastgele forumlar veya sosyal medya paylaşımları yerine, güvenilir sağlık kuruluşlarının ve uzmanların hazırladığı içeriklere yönelin.
Bu da her belirti için araştırma yapmayı alışkanlık hâline getirmemek gerektiği gerçeğini değiştirmez.
 
Bedeninizi Sürekli Kontrol Etmeyin
Google araştırmaları çoğu zaman beden tarama davranışıyla birlikte görülür.
Sürekli nabzı kontrol etmek, boğazı hissetmek, lenf bezlerini yoklamak veya cildi incelemek kaygıyı sürdürebilir.
 
Kaygıyı Yok Etmeye Çalışmak Yerine Yönetmeyi Öğrenin
Kaygı, insan olmanın doğal bir parçasıdır.
Önemli olan kaygının tamamen ortadan kalkması değil, yaşamı yönetmesini engellemektir.
 
Ne Zaman Psikolog Desteği Alınmalı?
Eğer;
  • Gün içerisinde defalarca Google´dan hastalık araştırıyorsanız,
  • Araştırma yapmadan rahatlayamıyorsanız,
  • Sürekli yeni belirtiler fark ediyorsanız,
  • Sağlık kaygıları işinizi, okulunuzu veya ilişkilerinizi etkiliyorsa,
  • Doktorların "Bir sorun görünmüyor." demesine rağmen kaygınız devam ediyorsa,
bir psikolog desteği almak faydalı olabilir.
Erken dönemde alınan destek, bu döngünün kronikleşmesini önlemeye yardımcı olabilir.
 
Sonuç
Sürekli Google´dan hastalık araştırmak, ilk bakışta bilgi edinme davranışı gibi görünse de birçok kişi için sağlık anksiyetesini sürdüren önemli bir güvence arama davranışıdır.
Araştırma yapmak kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ancak uzun vadede kaygının devam etmesine neden olabilir.
Sağlık anksiyetesi yaşayan kişiler yalnızca bedensel belirtilerden değil, bu belirtilere yükledikleri anlamlardan da etkilenebilir.
Terapi sürecinde amaç, belirtileri tamamen yok etmekten çok, belirtilerle ve belirsizlikle daha sağlıklı bir ilişki kurabilmektir.
Google´dan sürekli hastalık araştırma davranışı zamanla azalabildiğinde, kişinin hem kaygı düzeyi hem de yaşam kalitesi önemli ölçüde iyileşebilir.
 
Sık Sorulan Sorular
Sürekli Google´dan hastalık araştırmak bir hastalık mıdır?
Tek başına bir psikiyatrik tanı değildir. Ancak sağlık anksiyetesi veya kaygı bozukluğu ile ilişkili bir güvence arama davranışı olabilir.
Google´da belirti araştırmak neden kaygıyı artırır?
Çünkü arama sonuçları ciddi hastalık ihtimallerini de içerebilir ve kişi en kötü senaryolara odaklanabilir.
Cyberchondria (Siberkondri) nedir?
Cyberchondria, sağlıkla ilgili kaygıları azaltmak amacıyla internetten sürekli hastalık araştırma davranışıdır. Araştırma kısa süreli rahatlama sağlasa da uzun vadede kaygıyı sürdürebilir.
Sağlık anksiyetesi olan herkes Google´dan hastalık araştırır mı?
Hayır. Ancak sağlık anksiyetesi yaşayan birçok kişide bu davranış görülebilir.
Sürekli Google´dan hastalık araştırmak nasıl bırakılır?
Bu davranışın altında yatan kaygıyı, güvence arama ihtiyacını ve beden tarama alışkanlıklarını fark etmek önemlidir. Gerektiğinde psikolog desteği almak bu süreçte yardımcı olabilir.
 

İlginizi Çekebilecek Diğer Bloglar